San'at

Miniatyura kichik o'lchamda ishlanadigan nozik tasvir san'ati bo'lib, qo'lyozma sahifasi bilan chambarchas bog'liq. Uning tasvir tili o'ziga xos qoidalarga tayanadi.

Xattotlikda o'qish jarayoni ayni paytda tomosha jarayoniga aylanadi: harf shakli matnga qo'shimcha ohang beradi. Qamish qalam kesimi, siyoh quyuqligi va harf o'lchovi natijani belgilaydi.

Naqqoshlikning asosini bitta element emas, uning tartibli takrorlanishi tashkil etadi. Geometrik naqsh ko'rinmas to'r va qat'iy hisobga, o'simliksimon naqsh esa uzluksiz oqimga tayanadi.

Ganch suv bilan aralashtirilgach qisqa vaqtda qota boshlaydi va shu tezlik ustadan aniq reja talab qiladi. O'yish material qotmasdan bajariladi, o'yma va quyma usullari birga qo'llanadi.

Yog'och o'ymakorligi tabiiy materialga bezak solish hunari bo'lib, tola yo'nalishi va asbob mahoratiga tayanadi. Undan buyum hamda me'moriy qismlarda foydalaniladi.

Kandakorlikda metall kesib olinmaydi, balki siqilib yo'naltiriladi va naqsh sirtdan ko'tarilib turadi. Misning yumshoqligi, po'lat qalamlarning izi hamda zarbning bir tekisligi natijani belgilaydi.

Kulolchilikda material o'zi qoidalarni belgilaydi: juda yupqa devor cho'kadi, qalini esa yorilib ketadi. Loyni tozalash va tindirish, charxda shakllantirish, olovda pishirish ketma-ket keladi.

Kashtada matoning zichligi, ipning yo'g'onligi va chok turi birdek muhim, ular mos kelmasa naqsh siyraklashadi. Yirik devor kashtasi bo'lak matolarga ajratib tikiladi va oxirida yana birlashtiriladi.

Zar ipi ingichka metall tasmani ipak yoki paxta o'zagiga o'rash bilan tayyorlanadi. Ip matoga singmaydi, yuzada yotadi va ustidan qadab boriladi, naqsh ostiga esa astar qo'yiladi.

Gilam asos iplariga rangli ip tugish va har qatorni taroq bilan zichlash orqali pastdan yuqoriga o'sib boradi. Tugun zichligi naqsh aniqligini, jun tolasi esa bardoshlilikni oldindan belgilaydi.

Teatrning asosiy xususiyati takrorlanmaslikda: har bir ijro faqat shu payt uchun mavjud bo'ladi. Dramatik yo'nalish so'zga, musiqiy shakllar kuyga, plastik teatr esa tana harakatiga tayanadi.

Aktyorlik ishi qahramonning tashqi ko'rinishidan emas, uning maqsadini tushunishdan boshlanadi. Nafas boshqaruvi, talaffuz aniqligi va muskul qisilishidan xalos bo'lish ijroni ishonarli qiladi.

Sahna bezagi hamma narsani ko'chirmaydi, bir necha aniq belgi orqali makonni tomoshabin tasavvurida tiklaydi. U yengil materialdan ishlanadi hamda rang va yorug'lik bilan birga ta'sir qiladi.

Qo'g'irchoq harakat to'xtagan zahoti oddiy buyumga aylanadi, shu bois ijrochidan uzluksiz nazorat talab etiladi. Qo'lqop, ipli, tayoqchali va soya turlari boshqaruv usuliga qarab ajratiladi.

Kino ketma-ket almashuvchi tasvirlar orqali harakat tuyg'usini yaratadi va avvalo vaqt bilan ishlaydi. Kadr chegarasi, kamera balandligi, yorug'lik va montaj ma'noni bevosita o'zgartiradi.

Rejissyor asarni talqin qiladi, uni sahnaviy shaklga soladi va ijodiy jamoani yagona g'oya atrofida birlashtiradi. Bu kasbning badiiy tomonlari haqida umumiy tushuncha.

Animatsiyada har bir soniya qimmatga tushgani uchun ortiqcha sahnalar ssenariy bosqichidayoq olib tashlanadi. Personaj va muhit tasviri, storibord hamda yig'ish izchil bosqichlar hisoblanadi.

Fotografiya so'zma-so'z yorug'lik bilan chizish ma'nosini bildiradi va nurning yo'nalishi butun kayfiyatni belgilaydi. Kadr chegarasi, diafragma, zatvor tezligi hamda lahza tanlash bir-biriga bog'liq.

Tasviriy san'at bir nechta yirik turga bo'linadi va har biri o'z materiali hamda ifoda tiliga ega. Bu bo'linishni bilish asarlarni ongli qabul qilishga yordam beradi.

Rangtasvirda shakl chegarasi chiziq bilan emas, ikki rangning uchrashuvi orqali belgilanadi. Bo'yoq turlari, asos tayyorlash va rang harorati ishning yakuniy ko'rinishini oldindan hal qiladi.

Grafikada bitta uzluksiz chiziq shaklni ham, harakatni ham bildira oladi, bo'sh qolgan joy esa ma'no tashiydi. Qo'lda bajariladigan va bosma texnikalar, qog'oz hamda asbob uchi roli ko'rib chiqiladi.

Haykal real fazoda mavjud bo'lgani uchun ijodkor cheksiz ko'p nuqtai nazarni hisobga oladi. Tosh, metall va loyning tabiati hamda qo'shish va olib tashlash usullari o'zaro farqlanadi.

Me'morchilik avvalo amaliy vazifani bajaradi, ammo ko'rinishi bilan ham ta'sir qiladi va shu ikki talab uyg'unligi uni san'atga aylantiradi. Material, fazo va mutanosiblik uning vositalari.

Kompozitsiya markazi tasvirning geometrik o'rtasiga to'g'ri kelishi shart emas, u yorqin dog' yoki chiziqlar to'planishi bilan ajratiladi. Vizual og'irlik va chiziq yo'nalishi nigohni boshqaradi.