Zardo'zlik san'atining nafisligi
Zar ipi ingichka metall tasmani ipak yoki paxta o'zagiga o'rash bilan tayyorlanadi. Ip matoga singmaydi, yuzada yotadi va ustidan qadab boriladi, naqsh ostiga esa astar qo'yiladi.
Zar ipi va uning tabiati
Zardo'zlik β metall yaltirog'iga ega maxsus ip bilan matoga naqsh tikish san'ati hisoblanadi. Bunday ip odatda ingichka metall tasmani ipak yoki paxta o'zagiga o'rash yo'li bilan tayyorlanadi. Natijada ip mustahkam bo'ladi, ammo egiluvchanligini yo'qotmaydi.
Zar ipi oddiy ipdan qattiqroq va og'irroq bo'lgani uchun matoga erkin singib ketmaydi. Shu xususiyat butun ish uslubini va texnikasini oldindan belgilaydi.
Oddiy kashtadan asosiy farqi
Oddiy kashtada ip matoni teshib o'tadi va uning ikki tomonida iz qoldiradi. Zardo'zlikda esa ip ko'pincha mato yuzasida yotadi va ingichka mahkamlovchi ip bilan ustidan qadab boriladi. Shu usul zar ipini shikastlanishdan saqlaydi va uning yaltirog'ini butun holida qoldiradi.
Demak, bu yerda ip matoga singmaydi, balki uning ustiga teriladi. Naqsh shu sababli sirtdan ko'tarilib turadi.
Asos mato va tayyorgarlik
Zar ipi og'ir bo'lgani uchun asos mato zich va bardoshli tanlanadi. Mato ishdan oldin maxsus ramkaga tortiladi, chunki bo'sh sirtda naqsh qiyshayib qoladi. Chizma qog'ozdan matoga ko'chiriladi va faqat shundan keyin tikish boshlanadi.
Tayyorgarlik xatosi keyin tuzatilmaydi. Shuning uchun bu bosqichga alohida vaqt ajratiladi.
Naqshni bo'rttirish texnikasi
Hajm tuyg'usini kuchaytirish uchun naqsh ostiga yumshoq astar yoki ip bog'lami qo'yiladi. Zar ipi shu do'nglik ustidan o'tkazilganda naqsh matodan aniq ajralib chiqadi va soya hosil qiladi. Bo'rtiqning balandligi turlicha bo'lishi mumkin, bu tasvirga bosqichli hajm beradi.
Bo'rtma naqsh yassi naqsh bilan birga ishlatiladi. Ularning almashuvi kompozitsiyani jonlantiradi.
Yorug'lik bilan o'yin
Zardo'zlikning asosiy ta'siri yorug'likka bog'liq bo'ladi, chunki metall sirt nurni qaytaradi. Tomoshabin joyini o'zgartirganda naqsh ham tovlanib, boshqacha ko'rinish beradi. Shu sababli ip yo'nalishi ataylab turlicha tanlanadi: bir qism ko'ndalang, boshqasi bo'ylama yotqiziladi.
Bir xil rangdagi ip ham yo'nalishi tufayli har xil tuyuladi. Bu hunarning eng nozik jihatlaridan biri hisoblanadi.
Mehnat hajmi va mahorat darajasi
Zardo'zlik sekin va diqqatni talab qiladigan ish sanaladi, chunki har bir qadash qo'l bilan bajariladi. Kichik bo'lak ham uzoq vaqt olishi mumkin, yirik asar esa oylab tayyorlanadi. Shuning uchun bu hunar sabrli va tajribali ustalar ishi deb qaraladi.
Tayyor buyum odatda bayramona va tantanali maqsadga xizmat qiladi. Uning qiymati materialdan ko'ra ko'proq mehnatda ko'rinadi.