Mehnat migratsiyasining iqtisodiy jihatlari
Mehnat migratsiyasi mintaqalar o'rtasidagi ish o'rni va ish haqi tafovuti tufayli yuzaga keladi. Chiquvchi hudud oqibatlari, pul o'tkazmalari va qabul qiluvchi tomon ta'siri yoritiladi.
Migratsiya qanday yuzaga keladi
Mehnat migratsiyasi ish kuchining ish topish yoki daromadni oshirish maqsadida boshqa hududga ko'chishi bilan bog'liq jarayondir. Uning asosiy sababi mintaqalar o'rtasidagi ish o'rinlari va ish haqi darajasidagi tafovut hisoblanadi. Tafovut qanchalik katta bo'lsa, harakat ham shunchalik kuchli bo'ladi.
Iqtisodiy nazariyada bu jarayon mehnat resurslarining qayta taqsimlanishi sifatida qaraladi. Harakat mavjud muvozanatsizlikka javob tarzida yuz beradi.
Chiquvchi mintaqa uchun oqibatlar
Ish kuchining chiqishi mahalliy mehnat bozoridagi bosimni kamaytiradi. Ish o'rinlari uchun raqobat pasayadi va bu qolgan ishchilarning holatiga ta'sir ko'rsatishi mumkin. Ayni paytda ishlab chiqarishda mehnat resursi yetishmasligi paydo bo'lishi ham ehtimoldan xoli emas.
Demografik tarkib ham o'zgaradi, chunki asosan mehnatga layoqatli yosh guruh harakatlanadi. Bu uzoq muddatda mahalliy iqtisodiyotga ta'sir qiladi.
Pul o'tkazmalarining roli
Migratsiyaning eng sezilarli iqtisodiy natijasi tashqaridan kelib tushadigan pul o'tkazmalari hisoblanadi. Bu mablag' oilalar iste'moliga yo'naladi va mahalliy savdo hamda xizmat sohasini qo'llab-quvvatlaydi. Shu tariqa u ichki talabni oshiruvchi omilga aylanadi.
Ayni paytda bunday manbaga haddan tashqari bog'lanish zaiflik hosil qiladi. Tashqi sharoit o'zgarganda oqim tez kamayishi mumkin.
Qabul qiluvchi tomon uchun ta'sir
Qabul qiluvchi iqtisodiyot mehnat resursi yetishmayotgan sohalarni to'ldirish imkoniga ega bo'ladi. Bu qurilish, qishloq xo'jaligi va xizmat ko'rsatish kabi ko'p mehnat talab qiladigan yo'nalishlarda ayniqsa seziladi. Natijada ishlab chiqarish hajmi kengayadi.
Ayni paytda ijtimoiy infratuzilmaga qo'shimcha yuklama tushadi. Bu masalalar tartibga solishni talab qiladi.
Malaka va inson kapitali
Yuqori malakali mutaxassislarning chiqib ketishi chiquvchi mintaqa uchun inson kapitalining yo'qotilishi sanaladi. Ta'limga sarflangan mablag' natijasidan boshqa iqtisodiyot foydalanadi va bu masala alohida muhokama mavzusi hisoblanadi. Teskari jarayon, ya'ni tajriba bilan qaytish esa ijobiy ta'sir beradi.
Qaytib kelgan ishchilar yangi ko'nikma va ish uslublarini olib keladi. Bu bilim uzatilishining tabiiy yo'llaridan biri sanaladi.
Vaqtinchalik va doimiy shakllar
Migratsiya vaqtinchalik yoki doimiy xarakterga ega bo'lishi mumkin va bu ikki shakl turlicha natija beradi. Vaqtinchalik shaklda aloqa saqlanib qoladi va mablag' oqimi davom etadi. Doimiy ko'chish esa bog'liqlikning asta-sekin uzilishiga olib keladi.
Shu sababli iqtisodiy tahlilda bu ikki shakl ajratib o'rganiladi. Ularning oqibatlari uzoq muddatda sezilarli farqlanadi.