Valyuta kursi nimaga qarab o'zgaradi

Ikki pul birligi o'rtasidagi nisbat

Valyuta kursi bir mamlakat pul birligining boshqasiga almashtirilish nisbatini bildiradi. U tashqi savdo, sayohat va xalqaro to'lovlarning barchasida asosiy hisob nuqtasi bo'lib xizmat qiladi. Kursning o'zgarishi import va eksport qiymatini bevosita qayta belgilaydi.

Kurs mohiyatan valyutaga bo'lgan talab bilan uning taklifi kesishgan nuqtada shakllanadi. Bu talab va taklif esa juda ko'p turli manbalardan yig'iladi.

Tashqi savdo oqimining ta'siri

Mamlakat tovar va xizmatlarni ko'p sotsa, uning pul birligiga tashqi tomondan talab ortadi va kurs mustahkamlanadi. Aksincha, import xarid hajmi eksportdan oshib ketsa, chet el valyutasiga bo'lgan ehtiyoj kuchayadi va milliy birlik zaiflashadi.

Shuning uchun tashqi savdo balansi kurs harakatini tushuntiruvchi asosiy omillardan biri sanaladi. Chetdan keladigan pul o'tkazmalari ham xuddi shu tarzda valyuta taklifini kengaytiradi.

Kapital harakati va daromadlilik farqi

Valyutaga talab faqat savdo bilan cheklanmaydi, moliyaviy aktivlarga joylashtiriladigan mablag'lar ham unga sezilarli ta'sir qiladi. Bir bozorda mablag' joylashtirish daromadliligi yuqori bo'lsa, u yerga kapital oqimi kuchayadi va mahalliy valyutaga talab ortadi. Kapitalning chiqib ketishi esa teskari natija beradi.

Bu oqimlar ko'pincha savdodan tezroq harakat qiladi, shu bois qisqa muddatli tebranishlarni kuchaytiradi.

Kurs rejimlarining turlari

Ayrim tizimlarda kurs bozorda erkin shakllanadi va faqat talab bilan taklif orqali belgilanadi. Boshqa hollarda u ma'lum darajada qat'iy belgilanadi yoki tor koridor ichida ushlab turiladi. Oraliq shakllarda tartibga soluvchi organ faqat keskin sakrashlarni yumshatish uchun aralashadi.

Har bir rejimning o'z afzalligi va cheklovi bor, tanlov iqtisodiyot tuzilishiga bog'liq bo'ladi.

Sotib olish qobiliyati bo'yicha taqqoslash

Uzoq muddatda kurs turli hududlardagi bir xil tovarlar qiymatini yaqinlashtirishga moyil bo'ladi deb hisoblanadi. Agar bir joyda tovarlar sezilarli arzon bo'lsa, savdo oqimi bu farqni asta-sekin kamaytiradi.

Amalda esa transport xarajati, savdo cheklovlari va tashqariga chiqmaydigan xizmatlar bu yaqinlashuvni sekinlashtiradi.

Kurs o'zgarishining oqibatlari

Milliy valyutaning zaiflashuvi eksport bilan shug'ullanuvchilar uchun tashqi bozorda qulaylik yaratadi, ammo import mahsulot qimmatlashadi. Mustahkamlanish esa aksincha ta'sir ko'rsatadi va ichki ishlab chiqaruvchi uchun raqobatni kuchaytiradi.

Shu sababli kurs bo'yicha yuritiladigan siyosat doimo turli manfaatlar o'rtasida murosa izlashni talab qiladi. Keskin va kutilmagan siljishlar esa har ikki tomon uchun ham noqulaylik tug'diradi.